Γράφει η Ακαθίστη Βεκρή
Μην ξεγελιόμαστε με εκλογές και με “σωτήρες” άλλων εποχών.
Η ιδέα ότι ένα πρόσωπο ή μια αναμέτρηση μπορεί από μόνη της να αλλάξει την πορεία της χώρας δεν είναι απλώς αφελής, είναι βολική. Βολική γιατί μεταθέτει την ευθύνη κάπου αλλού και αφήνει άθικτο το πραγματικό πρόβλημα.
Για χρόνια ανακυκλώνεται το ίδιο μοντέλο. Αλλάζουν τα ονόματα, αλλά όχι οι μηχανισμοί. Ένα σύστημα που βασίζεται σε εξαρτήσεις, διαμεσολαβήσεις και ισορροπίες πίσω από τις κουρτίνες δεν ανατρέπεται με μια κάλπη. Προσαρμόζεται, αφομοιώνει, συνεχίζει.
Και όσο αυτό συμβαίνει, η έννοια της επιλογής αρχίζει να μοιάζει περισσότερο με ψευδαίσθηση παρά με δύναμη.
Η δημοκρατία δεν χάνεται απότομα. Δεν καταργείται με έναν νόμο για να γίνει αντιληπτό. Φθείρεται αργά, σχεδόν ανεπαίσθητα. Όταν η λογοδοσία γίνεται τυπική διαδικασία, όταν η δικαιοσύνη καθυστερεί μέχρι να πάψει να έχει νόημα, όταν η δημόσια διοίκηση λειτουργεί με κριτήριο τη διασύνδεση και όχι τον κανόνα, τότε η ουσία αδειάζει. Μένει το περίβλημα.
Και μέσα σε αυτό το περίβλημα, η οικονομία ακολουθεί την ίδια πορεία. Δεν στηρίζεται στην παραγωγή, αλλά στην ανακύκλωση. Δεν επιβραβεύει την ικανότητα, αλλά την πρόσβαση.
Το αποτέλεσμα είναι μια πραγματικότητα που δεν συμβαδίζει με τους αριθμούς και μια κοινωνία που νιώθει ότι δουλεύει χωρίς να προχωρά.
Το πιο δύσκολο να ειπωθεί είναι ότι αυτό δεν είναι ξένο προς εμάς. Είναι και προϊόν ανοχής.
Για χρόνια καλλιεργήθηκε η λογική του “να τακτοποιηθώ”, η αποδοχή του μέτριου ως φυσιολογικού, η απομάκρυνση από οτιδήποτε συλλογικό δεν έχει άμεσο όφελος. Έτσι το σύστημα δεν επιβλήθηκε μόνο. Συντηρήθηκε.
Αν υπάρχει κάτι που αξίζει να ειπωθεί χωρίς περιστροφές, είναι αυτό: χωρίς αλλαγή στους κανόνες, στους θεσμούς και στη νοοτροπία, τίποτα ουσιαστικό δεν πρόκειται να αλλάξει.
Οι εκλογές θα συνεχίσουν να δίνουν εναλλαγές, όχι λύσεις. Οι “σωτήρες” θα εμφανίζονται και θα φεύγουν, αφήνοντας πίσω τους τα ίδια προβλήματα με νέο περιτύλιγμα.
Η πραγματική αλλαγή είναι λιγότερο θεαματική και πολύ πιο απαιτητική. Δεν έρχεται με πρόσωπα. Έρχεται όταν αλλάζει ο τρόπος που λειτουργεί το ίδιο το σύστημα και όταν η κοινωνία σταματά να συμβιβάζεται με αυτό που την κρατά στάσιμη.
Και αυτό δεν είναι εύκολο. Αλλά είναι το μόνο που μπορεί να μετατρέψει τη λέξη δημοκρατία από σχήμα λόγου σε πραγματικότητα.