Η μουσική ως αόρατη αφήγηση στον κινηματογράφο.
Από την Ακαθίστη Βεκρή
Μια συζήτηση για τη σχέση της μουσικής με την εικόνα, τη σιωπή και τη μνήμη.Στον κινηματογράφο η μουσική δεν λειτουργεί απλώς ως συνοδεία της εικόνας.
Συχνά γίνεται μια δεύτερη, αόρατη αφήγηση που αποκαλύπτει όσα οι χαρακτήρες δεν λένε ακόμη με λόγια. Σε αυτή τη συζήτηση ο συνθέτης μιλά για τον τρόπο που προσεγγίζει μια σκηνή, για το ένστικτο που πολλές φορές προηγείται της σκέψης, αλλά και για το πώς η μουσική αλλάζει όταν μεταφέρεται από την οθόνη στη ζωντανή σκηνή.
Όταν γράφετε για μια ταινία ξεκινάτε από το συναίσθημα της σκηνής ή από την εσωτερική διαδρομή των χαρακτήρων?
Σχεδόν πάντα από την εσωτερική διαδρομή των χαρακτήρων.Το συναίσθημα της σκηνής είναι το αποτέλεσμα, αλλά η μουσική προσπαθεί να ακουμπήσει αυτό που συμβαίνει μέσα στον άνθρωπο πριν ακόμη φανεί στην εικόνα. Αν ακολουθήσεις μόνο το προφανές συναίσθημα, η μουσική γίνεται επεξηγηματική. Αν ακολουθήσεις την ψυχή του χαρακτήρα, τότε γίνεται αφήγηση.
Υπάρχει στιγμή που νιώσατε ότι η μουσική σας “ήξερε” κάτι για μια σκηνή πριν το καταλάβει ο ίδιος ο σκηνοθέτης;
Ναι, και αυτές είναι από τις πιο όμορφες στιγμές της δουλειάς. Καμιά φορά γράφεις κάτι ενστικτωδώς, και όταν το ακούει ο σκηνοθέτης συνειδητοποιεί ότι εκεί μέσα υπάρχει
μια αλήθεια της σκηνής που δεν είχε ακόμη διατυπώσει. Άλλωστε…Η μουσική έχει την ικανότητα να προλαβαίνει τη σκέψη.
Πότε καταλαβαίνετε ότι μια σκηνή χρειάζεται μουσική και πότε ότι χρειάζεται απλώς σιωπή;
Η σιωπή είναι ίσως το πιο ισχυρό μουσικό εργαλείο. Αν η εικόνα έχει ήδη όλη την ένταση που χρειάζεται, η μουσική μπορεί να την αποδυναμώσει. Όταν όμως υπάρχει ένα αόρατο συναίσθημα που δεν έχει ακόμα ειπωθεί, τότε η μουσική γίνεται ο χώρος όπου αυτό μπορεί να ακουστεί.
Υπάρχει σκηνή που σας δυσκόλεψε όχι τεχνικά αλλά ψυχικά να τη μελοποιήσετε;
Υπάρχουν σκηνές που αγγίζουν πολύ προσωπικά θέματα: απώλεια, μοναξιά, μνήμη. Εκεί η δυσκολία δεν είναι μουσική αλλά ανθρώπινη. Πρέπει να βρεις την ισορροπία ανάμεσα στο να είσαι ειλικρινής και στο να μην εκβιάζεις το συναίσθημα.
Όταν μια μουσική που γράφτηκε για εικόνα παίζεται ζωντανά, τι αλλάζει;
Απελευθερώνεται από την εικόνα και γίνεται μια νέα αφήγηση. Ο ακροατής δημιουργεί τις δικές του εικόνες. Η μουσική παύει να υπηρετεί μια ιστορία και αρχίζει να γεννά
πολλές.
Νιώθετε στις συναυλίες περισσότερο συνθέτης ή αφηγητής μνήμης;
Ίσως κάτι ανάμεσα στα δύο. Η μουσική κουβαλά μνήμες,τόσο προσωπικές όσο και συλλογικές. Σε μια συναυλία αισθάνομαι σαν να ανοίγει ένα κοινό αρχείο συναισθημάτων.
Έχετε πει ότι η μουσική στον κινηματογράφο είναι σαν αόρατος ηθοποιός. Πώς αποφεύγετε να γίνει πρωταγωνιστής αντί για αφηγητής;
Με αυτοσυγκράτηση. Η μουσική πρέπει να ξέρει πότε να αποσυρθεί. Αν αρχίσει να ζητά προσοχή για τον εαυτό της,χάνει τον ρόλο της. Ο στόχος είναι να υπηρετεί την ιστορία,όχι να την επισκιάζει.
Έχει υπάρξει στιγμή σε live που το κοινό σας άλλαξε τον τρόπο που παίζατε εκείνη τη στιγμή;
Συχνά. Το κοινό δημιουργεί μια ενέργεια που σε επηρεάζει άμεσα. Μπορεί να επιβραδύνεις, να αυτοσχεδιάσεις, να κρατήσεις μια φράση λίγο περισσότερο. Η μουσική ζωντανά είναι ένας διάλογος.
Πιστεύετε ότι η AI απειλεί τη δημιουργία ή απλώς ξεσκεπάζει πόσο εύκολα αναπαράγονται οι φόρμες;
Ίσως περισσότερο το δεύτερο. Η τεχνητή νοημοσύνη δείχνει ότι πολλές φόρμες μπορούν να αναπαραχθούν εύκολα. Αυτό όμως μας αναγκάζει να αναζητήσουμε κάτι πιο ουσιαστικό.
Κλείνοντας, ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σας; Ετοιμάζετε νέες συναυλίες, συνεργασίες ή κάποιο καινούργιο μουσικό έργο για το επόμενο διάστημα;
Αυτό το διάστημα κάνουμε πρόβες για τις εμφανίσεις μας στο VOX , όπου ήδη πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία η πρώτη μας συναυλία τη Δευτέρα 2 Μαρτίου, ενώ η επόμενη θα γίνει στις 16 Μαρτίου, με τίτλο «Δικά μου ή Δανεικά».
Σε αυτές τις βραδιές θέλω να μοιραστώ μαζί σας τραγούδια από τη δική μου δισκογραφία, από τηλεοπτικές σειρές και ταινίες, αλλά και κομμάτια με τα οποία μεγάλωσα. Τραγούδια που πέρασαν από τους συνθέτες και τους τραγουδιστές στα
χείλη όλων των ανθρώπων.
Τραγούδια μιας εποχής που με διαμόρφωσε καλλιτεχνικά, με αυτά τραγούδησα στις παρέες, ονειρεύτηκα, ερωτεύτηκα. Είναι βέβαιο πως καθόρισαν τη μουσική μου μνήμη και, χωρίς να το καταλάβω, έγιναν «ένα» με τη μουσική που γράφω σήμερα.Συνοδοιπόροι σε αυτή τη μουσική περιπέτεια είναι ο Κώστας ,Τριανταφυλλίδης και η Δήμητρα Μωραΐτη, μαζί με επτά ταλαντούχους μουσικούς.
Σας περιμένουμε λοιπόν στο VOX στις 16 Μαρτίου για να τα τραγουδήσουμε μαζί και να τα ξαναζήσουμε αλλιώς.
Γιατί στη μουσική όλα είναι κοινά ακόμα και τα πιο προσωπικά.
