Καραγκούνηδες

Της Ευαγγελίας Βαϊοπούλου

Μια από τις πιο παλιές φυλές της Ελλάδας είναι οι Καραγκούνηδες. Οι ανθρωπολόγοι δεν μπορούν ακόμη να μας πουν ξεκάθαρα από πού προέρχεται η λέξη Καραγκούνης. Άλλοι λένε ότι προέρχεται από την τούρκικες λέξεις καρά (που σημαίνει μαύρος) και γκουν (που σημαίνει χώμα). Άλλοι λένε ότι προέρχεται από τη λέξη καρά (μαύρος) και τη λέξη Γιούναν (γνήσιος Έλληνας). Άλλοι λένε ότι προέρχεται από τις λέξεις καρά (μαύρος) και γκούνα (γούνα). Κάποιοι θεωρούν ότι το προσωνύμιο Καραγκούνηδες δόθηκε στους κατοίκους του κάμπου από τον ίδιο τον Μέγα Αλέξανδρο.

 

Ένας θρύλος λέει ότι ο Μέγας Αλέξανδρος πέρασε από το Θεσσαλικό κάμπο με το στρατό και ζητούσε οδηγίες προς μια κατεύθυνση. Οι χωρικοί, οι οποίοι ασχολιόντουσαν με τα χωράφια και τα χέρια τους ήταν πιασμένα προσπαθούσαν να τον καθοδηγήσουν με το κούνημα του κεφαλιού τους. Οπότε άλλη μια εκδοχή της λέξης προέρχεται από τις λέξεις κάρα (κεφάλι) και το ρήμα κουνώ. Τους Καραγκούνηδες μπορεί να τους συναντήσει κάποιος στον κάμπο της Καρδίτσας και των Τρικάλων. Δεν έφυγαν ποτέ από τον κάμπο και η καθημερινή ασχολία ήταν η καλλιέργεια της γης και η ιππασία.

 

Ξεχωριστό ρολό στην καραγκούνικη κοινωνία έπαιζε η γυναίκα. Έχουν γραφτεί πολλά τραγούδια για την ομορφιά, τη χάρη και το παρουσιαστικό της Καραγκούνας. Και πρέπει να τονιστεί ότι γίνονται μελέτες γύρω από την γυναικεία καραγκούνικη φορεσιά, μιας και οι γυναίκες φορούσαν διαφορετικές φορεσιές ως ανύπαντρες, ως νύφες, ως νιόπαντρες και ως παντρεμένες χρόνια, καθώς επίσης οι φορεσιές άλλαζαν ανάλογα με την εποχή του χρόνου. Εντύπωση μπορεί να προσκαλέσει το βάρος της καραγκούνικης φορεσιάς, η οποία ζυγίζει από εννέα έως και δεκαεννέα κιλά καθώς και τα φλουριά που στόλιζαν το στήθος και το μαντήλι στο κεφάλι της Καραγκούνας.

Ρουγκατσιά η Ρουγκατσαριά

Οι Καραγκούνηδες είχαν πολλά ήθη και έθιμα για όλες τις περιόδους του χρόνου. Ένα από αυτά τα έθιμα ήταν τα Ρουγκάτσια ή Ρουγκατσάρια, το οποίο λάμβανε χώρα με τον ερχομό του νέου έτους. Άντρες και γυναίκες κάθε ηλικίας φόραγαν προβιές στο σώμα και το κεφάλι τους και στη μέση έδεναν με σχοινί μεγάλες κουδουνες και πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι χορεύοντας για να ακούγονται τα κουδούνια ώστε να ξορκίσουν τα κακά πνεύματα, τους καλικάτζαρους όπως τα λένε οι Καραγκούνηδες έναντι κάποιας αμοιβής.

Οι Ρουγκατσάρηδες σταματούν τις δραστηριότητες τους με τον Αγιασμό των υδάτων την ημέρα των Θεοφανείων.